Gydangilydd.cymru Cartref Amdanaf Blasu Cymru Amrywiaeth Dolennau Cyswllt Atyniadau Ymlaen Ymlaen Yn ôl Yn ôl
Ble mae’r Gymraeg yn eich ardal chi?
Abertawe
Gydangilydd.cymru Cartref Amdanaf Blasu Cymru Amrywiaeth Atyniadau Yn ôl Ymlaen Yn ôl Ymlaen
Ardal Castell Rhaglan Un o Deithiau Cymdeithas Edward Llwyd  Roedd   pobl   y   tywydd   wedi   rhybuddio   diwrnod   Sadwrn gwlyb,    rhywbeth    mawr    yn    dod    dros    mor    yr    Iwerydd    ond “Peidiwch   â   phoeni,   sôn   am   y   tywydd   ydan   ni   nid   Mr   Trump!” medden   nhw.   Roedd   rhaid   twrio   trwy’r   wardrôb   i   chwilio   am fy   nillad   glaw   -   mae’n   oes   pys   ers   i   mi   orfod   gwisgo   nhw. Tydan ni wedi cael haf braf! Mae    Rhaglan    ar    ffiniau    ein    gwlad    fach    ni    a’r    ffordd gorau   i’w   gyrraedd   yw’r   A465,   ffordd   Blaenau’r   Cymoedd   ac roedd   awr   a   hanner   yn   hen   ddigon.   Roedd   y   ffyrdd   yn   wlyb   a’r glaw   yn   disgyn   a   phethau   ddim   yn   edrych   yn   dda   ond   os   nad oedd   siawns   i   gerdded   bydd   siawns   i   siarad.   Cyrraedd   Rhigos yn   fuan   iawn   a   dim   llawer   o   drafnidiaeth   yn   ardal   Merthyr,   o leiaf   na   fydda   i’n   hwyr.   Wel   sôn   am   siarad   yn   rhy   fuan,   roedd rhan   helaeth   o’r   ffordd   wedi   cau   achos   y   gwaith   mawr   sydd yn   cael   ei   wneud   rhwng   ardal   Rasau   a   Gilwern   ac   roedd   rhaid dilyn   arwyddion   melyn.   Roeddwn   i’n   colli   amser   yn   gyflym   ac yn   waeth   byth   pan   wnes   i   gyrraedd   yr   A465   unwaith   eto   a gorfod   cymryd   y   trydydd   troad   ar   y   cylchdro   ar   gyrion   Y   Fenni mi   wnes   i   sylweddoli   fy   mod   i’n   dda   i   ddim   am   gyfri   i   fyny   at dri.   Yn   rhy   hwyr   roeddwn   i   ar   y   ffordd   i   Gasnewydd.   Wrth gwrs   mae   dynes   y   SatNav   yn   dda   iawn   at   greu   planiau   B   ac   yn fuan   iawn   roedd   hi’n   argymell   troad   i’r   chwith.   Roedd   y   ffordd braidd    yn    gul    a    lawnt    reit    dda    yn    rhedeg    i    fyny’r    canol, roeddwn i’n disgwyl gweld defaid yn pori! Ond   wrth   gwrs   mae   hi’n   iawn   pob   tro   ac   mewn   dim roeddwn   i   ar   y   ffordd   ddeol   ac   yn   anelu   at   Rhaglan   ychydig   o filltiroedd i ffwrdd. Diolch yn fawr Sandra SatNav! Ydw   i   wedi   dweud   wrthoch   chi   roedd   hi’n   bwrw   glaw? Wel   roedd   hi   dal   yn   bwrw   a   grŵp   bach   y   ffyddlon   a   dewr   yn barod am fynd.   Cawsom   amser   i   feddwl   am   Gareth   Beynon   bu   farw   dros   y penwythnos       gynt,       dyn       arbennig,       tawel       ond       llawn brwdfrydedd   am   Gymru,   ei   chefn   gwlad   a’r   iaith.   Gan   fy   mod i’n    defnyddio’r    camera    ar    y    teithiau    roeddwn    i’n    tueddu cerdded    yng    nghefn    y    rhes    efo    Gareth    a    ches    i    lawer    o fwynhad   yn   ei   gwmni.   Mi   nes   i   dynnu’r   llun   yma   ar   hap   pan oedden    ni    ar    daith    Ena    Morris    yn    ardal    Glanfa    Goetre, roedden   ni’n   cerdded   ar   drac   mwdlyd   a   serth   a   Gareth   yn cymryd   ei   amser.   Clywsom   sŵn   beiciau   modur   ac   mi   wnaeth un   fynd   heibio   ni,   roedd   mwy   ar   y   ffordd   felly   dringais   yr   ochr i   dynnu   llun   wrth   iddyn   nhw   fynd   heibio.   Ar   yr   un   eiliad   i   mi wasgu’r   botwm   wnaeth   Gareth   droi,   ei   wyneb   yn   llawn   gwên   - roedd   o   wedi   cael   ei   gyffroi   a’i   bleser   yn   amlwg.   Rŵan   dw   i wedi   bod   yn   tynnu   lluniau   ar   y   teithiau   cerdded   yma   am   dipyn dros   flwyddyn   a   dyma’r   unig   un   o’r   fath   dw   i   wedi   tynnu.   Llun lwcus   a   llun   sydd   yn   dangos   cymeriad   Gareth   i’r   dim.   Roedd Gareth   yn   ŵr   bonheddig   yn   wir   ystyr   y   geiriau   ac   mae   o’n golled    fawr    i’n    teithiau.    Diolch    am    bob    munud    o’i    gwmni. Heddwch i’w lwch. Cyn   i   ni   ddechrau’r   daith   wnaeth   Olwen   ein   rhybuddio am   geffylau   busneslyd   fydden   ni’n   gweld   ar   y   daith,   gwartheg hefyd.      Cyn   i   ni   gael   y   siawns   i   anghofio’r   rhybudd   dyma   ni   yng nghanol   cae   wedi   cael   ein   hamgylchynu   gan   nifer   o   geffylau hyfryd   a’r   cwestiynau!   Peidiwch   â   son!   “Pwy   ydach   chi?”   “O   le dach   chi’n   dod?”   “Ble   dach   chi’n   mynd?”   “Dach   chi’n   digwydd siarad   Cymraeg?”   Roedd   Olwen   wir   yn   llygaid   ei   lle   -   roedden nhw’n ofnadwy o fusneslyd! Allan   o’r   caeau   rŵan   ac   Olwen   yn   dangos   tŷ   i   ni   o’r   enw ‘The   Hand’   ac   esbonio   mai   tafarn   oedd   y   tŷ   yn   wreiddiol   ac   yn reit   debyg   roedd   y   llwybr   oedden   ni   wedi   bod   yn   cerdded   yn llwybr   roedd   y   sychedig   yn   defnyddio   er   mwyn   cael   peint   neu ddwy,   neu   mwy.   Nes   ymlaen   roedd   tŷ   wedi   ei   rannu   i   ddau   mawr   a   oedd   ar   un   adeg   yn   ysgol,   a   dyma   ni   yn   gweld   llwybr oedd   y   plant   ysgol   wedi   defnyddio   blynyddoedd   yn   ôl.   Erbyn hyn    dyn    ni’n    eu    defnyddio    mewn    ffordd    hamddenol,    mor wahanol   i’r   bobl   yn   brysio   i   gael   diod   feddwol   a’r   plant   yn   ofn bod yn hwyr i’r ysgol. Symud   ymlaen   a   dechrau   teimlo   bod   y   glaw   yn   gostegu a   dod   ar   draws   eglwys   Penrhos   a   chymryd   mantais   o’i   phorth cyfleus    a    oedd    yn    ddigon    mawr    i    eistedd    8    o    gerddwyr diolchgar   ond   dim   mwy.   Da   ynte!   I   wneud   yn   siŵr   bod   ni’n teimlo’n    gartrefol    roedden    nhw    wedi    addurno’r    llwybr    efo pompiynau    lliwgar.    Croesawgar    iawn    ac    mi    fydden    nhw’n gosod   y   tôn   am   y   gwasanaeth   diolchgarwch   y   diwrnod   wedyn hefyd. Gwneud   ein   ffordd   yn   ôl   rŵan   a   chyrraedd   y   cae   lle oedd   y   ceffylau   ac   ia,   roedden   nhw   llawn   cwestiynau   unwaith eto.   Ond   roedd   Olwen   wedi   gaddo   gwartheg   busneslyd   hefyd, ble   oedden   nhw?   Gwelsom   ni   nhw   o   bell   ond   am   ryw   reswm roedden nhw’n brysur drio dianc o’n golwg ni. Aethom   ni   i   gaffi   Castell   Rhaglan   wedyn   a   chael   dipyn   o luniaeth   a   chlonc.   Roedd   hi   wir   wedi   bod   yn   daith   i   fwynhau er   holl   fygythiadau’r   tywydd   ac   mae   gwers   yna   -   peidiwch   â gadael   i   ragolygon   y   tywydd   rhwystro   chi   rhag   cerdded.   Maen nhw’n    anghywir    yn    aml    ac    os    oes    gynnoch    chi    ddillad    ac esgidiau   da   byddech   chi’n   iawn.   Diolch   i   bawb   am   y   cwmni   da ac   yn   enwedig   i   Olwen   am   yr   holl   waith   paratoi   ac   am   daith gofiadwy. Geirfa Twrio – to rummage Oes pys – a long time Trafnidiaeth – traffic Rhan helaeth – a large part (of) Argymell – to suggest Ar hap – by chance Gwr bonheddig – a gentleman Yn wir ystyr – in the real sense Amgylchynu – to surround Llygaid ei lle – absolutely correct Sychedig – thirsty Diod feddwol – alcoholic drink Porth – porch Pompiynau – gourds Gwasanaeth diolchgarwch – harvest festival service