Gydangilydd.cymru

Y Barcut Coch

Weithiau dw i’n poeni mod i’n amharod i drio pethau newydd a pham bod rhaid? Dw i’n hapus iawn efo’r hen bethau ac yn ddigon prysur fel y mae. Dydw i ddim yn sôn am bethau peryglus fel sgrechian o un pen o ‘Zip wire’ i’r llall neu fownsio i fyny ac i lawr ryw elastig bynji. Yn fy oed ag amser peth call iawn yw osgoi pethau fel yna. Ond mae’n siŵr bod pethau eraill bydda i’n mwynhau dim ond i mi fynd trwy’r camau cyntaf ac ychydig o wythnosau yn ôl mi nes i brofi hynny i fy hun. Roedd yn agos at yr amser yn y mis pan dw i’n paratoi erthygl ar gyfer papurau bro Cymru, dw i wedi bod yn gwneud hyn am chwe mis erbyn hyn a llawer o’r papurau yn eu cyhoeddi nhw. Pwrpas yr erthyglau yw rhoi dipyn o gyhoeddusrwydd i Gymdeithas Edward Llwyd ac mae’r erthyglau i gyd â chysylltiad â byd natur. Hyd yn hyn dw i wedi llwyddo i greu erthygl a chael llun i fynd efo fo ond y tro yma roedd gen i ddigon o syniadau ond dim un llun. Beth o’n i’n mynd i wneud? Rhywsut mae syniadau’n datblygu yng nghefn eich meddwl ac yn dod i’ch sylw pan dach chi’n ymlacio. Dyma fi’n mwynhau paned o goffi wrth ddarllen cylchgrawn ffotograffiaeth, yn benodol ro’n i’n darllen am sut i dynnu lluniau o adar yn hedfan. Rŵan dw i’n un o’r bobl sydd dim ond yn tynnu lluniau o’r tirlun a hynny achos nid yw’r tirlun yn symud llawer. Efo adar mae’n rhaid gosod y camera yn iawn, adweithio i’r sefyllfa’n gyflym a thrio rhagweld sut mae’r aderyn yn mynd i droi ac yn y blaen. Unwaith dach chi’n pwyso’r botwm mae 10 llun yn cael eu tynnu pob eiliad ac mae’n rhaid dilyn yr aderyn efo’r camera. A fydd hynny’n rhy gyffroes i rywun fel fi? Wel roedd yr erthygl yn esbonio’r dechnoleg a’r dechneg, roedd y rhain mynd amdani! Y syniad yn tyfu yn fy mhen oedd mynd i Landdeusant i wylio’r barcutiaid coch yn cael eu bwydo a gweld sut fydd pethau’n mynd. Fel roedd yn digwydd roedd y diwrnod wedyn yn sych ond cymylog, delfrydol! Yn union yn ôl fy arfer ro’n i’n rhy gynnar ond treuliais dri chwarter awr yn mwynhau tawelwch yr ardal. Doth yr amser a rhois dair punt am fy lle yn y guddfan a gwneud yn siŵr unwaith eto bod y camera wedi cael ei osod yn iawn. Nid fi oedd yr unig un yna wrth gwrs, roedd tua deg o ffotograffwyr brwd yna, tua naw ohonyn nhw efo lensys hir ac un, fi efo rhywbeth bach mwy diymhongar. Roedd y barcutiaid yn uchel yn yr awyr a’r brain yn eistedd yn y coed, maen nhw i gyd yn gwybod pryd mae amser cinio. Mi wnaeth pethau ddigwydd yn gyflym unwaith ddoth y dyn efo’i bwced o gig, yn sydyn roedd cwmwl ffyrnig o farcutiaid yn ymladd am y bwyd ac yn troi yma ac acw i osgoi ei gilydd, doedd dim un damwain! Cymerodd dipyn o amser i mi ddod i arfer â dilyn aderyn yn hedfan mor gyflym a’r camera’n swnio fel dryll beiriannol. Erbyn y diwedd roedd 368 o luniau ar y cerdyn, rhan fwyaf roeddwn i’n gallu taflu a dwsin i gadw. Ond yr un yma oedd y gorau o bell ffordd. Pwy fysa’n meddwl? Finnau, o’r diwedd , yn tynnu lluniau o bethau sy’n symud! Beth nesaf? Yma yng Nghymru oedd yr ymdrech gyntaf i achub y barcut, yn y 1930au dim ond 20 ohonyn nhw oedd ar ôl ond gyda dyfalbarhad maen nhw dros Gymru i gyd erbyn hyn. Mae rhai o’n hadar ni wedi cael eu hallforio i Iwerddon felly allech chi weld barcutiaid yn ardal mynyddoedd Wicklow. Os oes gennych chi gyfle i weld y barcutiaid yn cael eu bwydo peidiwch â cholli’r cyfle ond ar eich tro cyntaf peidiwch â mynd â’ch camera. Mwynhewch gyda’ch llygaid! D ach chi ’n gwybod be? Allaf ddim aros tan fynd yna eto a fydda i’n cael mwy o hwyl yr ail dro. Ond wrth gwrs efo’r holl wlad wedi cau i lawr bydd yn dipyn o amser cyn y tro nesaf, dyma rywbeth i chi ddarllen er mwyn cadw’ch Cymraeg i fynd. Os hoffech chi ysgrifennu rhywbeth i gyhoeddi ar y safle yma anfonwch gopi ataf fi. Peidiwch â phoeni am dreigladau a sillafu - mi fydda i’n mynd trwyddyn nhw os oes angen. Mae hyn yn gyfle da i chi ymarfer eich ysgrifennu. Os oes digon o ymateb efallai allwn ni gyhoeddi cylchlythyr pob mis. Dw i ddim yn addo ond os yw’r ymateb yn dda allwn ni greu rhywbeth arbennig fan hyn!

Geirfa

Amharod – reluctant Camau cyntaf – First steps Cyhoeddusrwydd – publicity Hyd yn hyn – up to now Yn benodol – in particular Tirlun – landscape Adweithio i’r sefyllfa – react to the situation Rhagweld – to foresee Barcutiaid coch – red kites Brwd – keen Diymhongar – modest Dryll beiriannol – machine gun
Gydangilydd.cymru

Y Barcut Coch

Weithiau dw i’n poeni mod i’n amharod i drio pethau newydd a pham bod rhaid? Dw i’n hapus iawn efo’r hen bethau ac yn ddigon prysur fel y mae. Dydw i ddim yn sôn am bethau peryglus fel sgrechian o un pen o ‘Zip wire’ i’r llall neu fownsio i fyny ac i lawr ryw elastig bynji. Yn fy oed ag amser peth call iawn yw osgoi pethau fel yna. Ond mae’n siŵr bod pethau eraill bydda i’n mwynhau dim ond i mi fynd trwy’r camau cyntaf ac ychydig o wythnosau yn ôl mi nes i brofi hynny i fy hun. Roedd yn agos at yr amser yn y mis pan dw i’n paratoi erthygl ar gyfer papurau bro Cymru, dw i wedi bod yn gwneud hyn am chwe mis erbyn hyn a llawer o’r papurau yn eu cyhoeddi nhw. Pwrpas yr erthyglau yw rhoi dipyn o gyhoeddusrwydd i Gymdeithas Edward Llwyd ac mae’r erthyglau i gyd â chysylltiad â byd natur. Hyd yn hyn dw i wedi llwyddo i greu erthygl a chael llun i fynd efo fo ond y tro yma roedd gen i ddigon o syniadau ond dim un llun. Beth o’n i’n mynd i wneud? Rhywsut mae syniadau’n datblygu yng nghefn eich meddwl ac yn dod i’ch sylw pan dach chi’n ymlacio. Dyma fi’n mwynhau paned o goffi wrth ddarllen cylchgrawn ffotograffiaeth, yn benodol ro’n i’n darllen am sut i dynnu lluniau o adar yn hedfan. Rŵan dw i’n un o’r bobl sydd dim ond yn tynnu lluniau o’r tirlun a hynny achos nid yw’r tirlun yn symud llawer. Efo adar mae’n rhaid gosod y camera yn iawn, adweithio i’r sefyllfa’n gyflym a thrio rhagweld sut mae’r aderyn yn mynd i droi ac yn y blaen. Unwaith dach chi’n pwyso’r botwm mae 10 llun yn cael eu tynnu pob eiliad ac mae’n rhaid dilyn yr aderyn efo’r camera. A fydd hynny’n rhy gyffroes i rywun fel fi? Wel roedd yr erthygl yn esbonio’r dechnoleg a’r dechneg, roedd y rhain mynd amdani! Y syniad yn tyfu yn fy mhen oedd mynd i Landdeusant i wylio’r barcutiaid coch yn cael eu bwydo a gweld sut fydd pethau’n mynd. Fel roedd yn digwydd roedd y diwrnod wedyn yn sych ond cymylog, delfrydol! Yn union yn ôl fy arfer ro’n i’n rhy gynnar ond treuliais dri chwarter awr yn mwynhau tawelwch yr ardal. Doth yr amser a rhois dair punt am fy lle yn y guddfan a gwneud yn siŵr unwaith eto bod y camera wedi cael ei osod yn iawn. Nid fi oedd yr unig un yna wrth gwrs, roedd tua deg o ffotograffwyr brwd yna, tua naw ohonyn nhw efo lensys hir ac un, fi efo rhywbeth bach mwy diymhongar. Roedd y barcutiaid yn uchel yn yr awyr a’r brain yn eistedd yn y coed, maen nhw i gyd yn gwybod pryd mae amser cinio. Mi wnaeth pethau ddigwydd yn gyflym unwaith ddoth y dyn efo’i bwced o gig, yn sydyn roedd cwmwl ffyrnig o farcutiaid yn ymladd am y bwyd ac yn troi yma ac acw i osgoi ei gilydd, doedd dim un damwain! Cymerodd dipyn o amser i mi ddod i arfer â dilyn aderyn yn hedfan mor gyflym a’r camera’n swnio fel dryll beiriannol. Erbyn y diwedd roedd 368 o luniau ar y cerdyn, rhan fwyaf roeddwn i’n gallu taflu a dwsin i gadw. Ond yr un yma oedd y gorau o bell ffordd. Pwy fysa’n meddwl? Finnau, o’r diwedd , yn tynnu lluniau o bethau sy’n symud! Beth nesaf? Yma yng Nghymru oedd yr ymdrech gyntaf i achub y barcut, yn y 1930au dim ond 20 ohonyn nhw oedd ar ôl ond gyda dyfalbarhad maen nhw dros Gymru i gyd erbyn hyn. Mae rhai o’n hadar ni wedi cael eu hallforio i Iwerddon felly allech chi weld barcutiaid yn ardal mynyddoedd Wicklow. Os oes gennych chi gyfle i weld y barcutiaid yn cael eu bwydo peidiwch â cholli’r cyfle ond ar eich tro cyntaf peidiwch â mynd â’ch camera. Mwynhewch gyda’ch llygaid! D ach chi ’n gwybod be? Allaf ddim aros tan fynd yna eto a fydda i’n cael mwy o hwyl yr ail dro. Ond wrth gwrs efo’r holl wlad wedi cau i lawr bydd yn dipyn o amser cyn y tro nesaf, dyma rywbeth i chi ddarllen er mwyn cadw’ch Cymraeg i fynd. Os hoffech chi ysgrifennu rhywbeth i gyhoeddi ar y safle yma anfonwch gopi ataf fi. Peidiwch â phoeni am dreigladau a sillafu - mi fydda i’n mynd trwyddyn nhw os oes angen. Mae hyn yn gyfle da i chi ymarfer eich ysgrifennu. Os oes digon o ymateb efallai allwn ni gyhoeddi cylchlythyr pob mis. Dw i ddim yn addo ond os yw’r ymateb yn dda allwn ni greu rhywbeth arbennig fan hyn!

Geirfa

Amharod – reluctant Camau cyntaf – First steps Cyhoeddusrwydd – publicity Hyd yn hyn – up to now Yn benodol – in particular Tirlun – landscape Adweithio i’r sefyllfa – react to the situation Rhagweld – to foresee Barcutiaid coch – red kites Brwd – keen Diymhongar – modest Dryll beiriannol – machine gun