Gydangilydd.cymru Cartref Amdanaf Blasu Cymru Amrywiaeth Dolennau Cyswllt Atyniadau Ymlaen Ymlaen Yn ôl Yn ôl
Cwm Elan a’r Fawddach Mae   hi   wedi   bod   dros   flwyddyn   ers   i   mi   fynd   i   ffwrdd   go   iawn   yn   y   camperfan.   Rhwng   un   peth   a’r   llall dw   i   wedi   bod   mor   brysur   a   doedd   y   tywydd   bendigedig   dyn   ni   wedi   cael   yr   haf   yma   ddim   yn   help   chwaith, llawer   rhy   boeth   i   mi.   Pwy   sydd   yn   gallu   cysgu   mewn   popty   hefyd?   Peidiwch   â   chamddeall,   dw   i   ddim   yn cwyno   am   y   tywydd   ond   pan   mae   hi   mor   boeth   dw   i’n   gorfod   newid   trefn   y   diwrnod   a   bod   yn   y   cysgod   pan mae hi’n boeth. Wythnos   diwethaf   roedd   cyfarfod   Cymdeithas   Ceredigion   ar   bnawn   Llun   ac   ychydig   o   ddyddiau   braf   i ddilyn.   Bore   dydd   Mawrth   roedd   y   bagiau   a’r   camera   yn   y   fan   a’r   beic   ar   y   cefn.   Y   bwriad   oedd   anelu   at   Gwm Elan    a    seiclo    o    gwmpas    y    llynnoedd,    mynd    ymlaen    i    Benmaen-pŵl    ger    Dolgellau    a    seiclo    ar    ochr    y Mawddach a draw i Bermo. Byddaf yn siŵr o dynnu lluniau hefyd. Cyrraedd   Cwm   Elan   a   pharcio   yn   yr   hen   chwarel   wrth   ochr   argae   Caban   Coch   a   newid   i   fy   leicra,   na,   na dydw   i   ddim   yn   gwisgo   leicra   ond   dw   i   yn   gwisgo   top   efo’r   Ddraig   Goch   drosto   i   gyd.   Beth,   dach   chi’n meddwl   fy   mod   i   eisiau   tynnu   sylw   i’r   ffaith   mod   i’n   Gymro?   Wrth   gwrs   mod   i!   Seiclo   ymlaen   at   y   bont   fawr   a sylwi   bod   y   golau   mor   dda   a   phopeth   mor   dawel   roedd   rhaid   newid   fy   meddwl   a   defnyddio’r   camera   yn hytrach   na’r   beic.   Mynd   yn   ôl,   rhoi’r   beic   ar   gefn   y   fan,   dim   amser   newid   fy   nillad   a   ffwrdd   â   fi   i   dynnu   lluniau ond   yn   gwisgo   dillad   seiclo,   mae’n   neis   drysu   pobl!   Ar   y   ffordd   i   gronfa   Glaerwen   nes   i   dynnu   i   mewn   wrth ochr   yr   afon   ble   mae’r   afon   yn   rhaeadru   trwy’r   creigiau.   Disgyn   allan   o’r   fan   a   rhoi   fy   nhroed   dde   ar   ryw wyrddni   heb   sylweddoli   bod   y   gwyrddni   yn   prysur   guddio   nant   fechan.   Aeth   fy   nhroed   i   lawr   at   fy   mhigwrn a   llenwi   fy   sgidiau   â   dŵr   oer   -      neis!   Tynnu   llun   o’r   afon,   penderfynu   bod   yn   gall   a   newid   i’r   dillad   cerdded, rŵan bydda i’n sych ac na fydd yr ymwelwyr yn drysu rhagor! Dyna   le   o’n   i'n   potian   o   gwmpas   wrth   argae Claerwen    a    chlywais    sŵn    awyren    a    dyma    oedd awyren   fawr   y   llu   awyr   yn   hedfan   yn   isel   dros   yr argae,   tynnais   y   llun   yn   rhy   fuan   ond   dw   i’n   gwneud pethau   gwirion   pan   dw   i   mewn   panig.   Ond   doeddwn i   ddim   mewn   panig   pan   nes   i   dynnu’r   ail   lun,   gweld yr   awyren   yn   troi’n   osgeiddig   a   dilyn   yr   afon   allan   o’r cwm. Lyfli! Ymlaen    rŵan    at    Gronfa    Ddŵr    Craig    Goch    a lliwiau’r    Hydref    ym    mhob    man,    cyrraedd    man    lle'r oedd    olygfa    dda    o’r    traethau    sydd    fel    arfer    yn anweledig ac roedd rhaid tynnu llun. Cael   y   pleser   mawr   o   yrru   ar   yr   hen   ffordd   tuag   at Aberystwyth     yn     yr     haul,     trwy     Gwmystwyth     a Phontarfynach    ac    anelu    at    Fachynlleth    a    dewis    y ffordd    trwy    Gorris    y    tro    yma,    trwy    Ddolgellau    ac ymlaen i Benmaen-pŵl. Does   dim   llawer   ym   Mhenmaen-pŵl   os   dach chi’n   meddwl   am   nifer   o   dai   a   phethau   fel   ‘na   ond mae’n   lle   hyfryd.   Mae   hen   focs   signal   yn   dyddio   o’r cyfnod   cyn   Beeching,   mae   tollbont   ac   mae’r   dafarn The   George   III.   Yn   bwysicach   i   mi   oedd   y   ffaith   bod   lle cyfleus   i   barcio’r   fan   dros   nos   yna   ac,   er   i   mi   gyrraedd tua    4.00    roedd    llawer    yna    o’m    mlaen    i.    Dim    ond camperfan   sydd   gen   i   felly   doedd   gan   berchnogion   y motorhomes     ddim     diddordeb     ynof     fi     ond     nad oeddwn   i’n   poeni.   Roedd   y   diwrnod   dal   yn   braf   a wnes   i   grwydro   o   gwmpas   yn   tynnu   lluniau   pob   hyn a    hyn    i    dreulio’r    amser    cyn    i    mi    gael    y    siawns    i giniawa     yn     y     George     III.     Ond     roedd     y     lle     yn anghyfforddus    o    dawel    ac    er    bod    papur    wedi    ei binio   ar   y   drws   yn   dweud   bod   y   bar   ar   ben   y   grisiau ar   agor   doedd   hynny   ddim   yn   edrych   fel   oedd   yn dweud   y   gwir.   Holais   y   ferch   oedd   yn   casglu’r   tollau ar   y   bont   “Oh   they’re   closed   till   Easter”   medde   hi. “Well    I    don’t    think    I    can    wait    that    long”    atebais. Diolchais iddi hi a mynd yn ôl at y fan, bydd rhaid gweld beth oedd gan Ddolgellau i’w gynnig. Parciais   ar   y   maes   parcio   ble   oedd   y   Marian   unwaith   ac   roeddwn   i’n   eistedd   yn   gwrando   ar   Radio   Cymru, doth   cnoc   ar   y   ffenest.   Gyrrwr   un   o’r   lorïau   oedd   wedi   parcio   am   y   nos   oedd   yna   eisiau   newid   newid   am bishyn   bunt.   Siaradwr   Cymraeg   hefyd.   Rois   y   bunt   iddo   a   ffwrdd   â   fo   i   fwydo’r   peiriant.   Diolch   byth   bod   hi’n amhosib   cael   tocyn   cyflym   y   dyddiau   hyn   o   achos   yr   holl   rwdl-mi-ri   sydd   ynghlwm   â’r   broses.   Y   peth   oedd roedd   hi   ar   ôl   6.00   a   doedd   dim   rhaid   iddo   dalu.   Es   i   allan   a   dweud   wrtho   a   rhoi   gwên   fawr   ar   ei   wyneb.   Os allech chi helpu rhywun ar eich siwrne trwy fywyd ynte! Es   i   i’r   Royal   Ship   am   bryd   o   fwyd   a   mwynhau   cymaint   ces   i’r   pwdin   hefyd   ac   ar   ôl   llond   bol   (yn llythrennol)   es   i   nôl   i   Benmaen-pŵl   er   mwyn   roi   fy   mhen   i   lawr   am   y   noson.   Cysgu   fel   log   ac   ar   ôl   cael brecwast   da   ym   Mhopty’r   Dre   ro’n   i’n   barod   am   dipyn   o   seiclo.   Mae   gwely’r   hen   reilffordd   wedi   cael   ei wneud   yn   llwybr   seiclo   a   cherdded,   roedd   y   llanw   i   mewn   ac   yn   uchel   a   dim   gwynt   o   gwbl.   Golygfeydd hyfryd   i   bob   cyfeiriad   a   ches   i   reid   hamddenol,   taflu   ‘Bore   da’   at   bawb   a   chael   llawer   o   ‘Good   mornings’   yn ôl. Cyrraedd   pont   y   rheilffordd   ac   roedd   rhaid   cael   y   profiad   arbennig   o   seiclo   drosti   a,   chyn   i   chi   boeni, na   doeddwn   i   ddim   ar   y   trac   -   mae   llwybr   wrth   ei   ochr.   Wel   dyma   fi’n   mynd   yn   hamddenol,   yn   rhydd   o bwysau’r   byd,   bron   yn   whistlan   tan   i   mi   weld   rhywbeth   i   sbwylio   popeth!   Arwydd   yn   dangos   yn   glir   bod rhaid   talu   toll   os   croesi’r   holl   ffordd!   Beth   i’w   wneud?   Sdim   angen   gofyn,   cydio   yn   y   beic   a’i   throi   i   wynebu’r ffordd arall, a seiclo yn ôl i’r pen arall. Efallai   eich   bod   chi’n   gofyn   pam   dw   i’n   dweud   hyn   wrthych,   wedi’r   cwbl   dydy   o   ddim   yn   adlewyrchu’n dda   arnaf   fi   ond   mae   rheswm   da.   Chi’n   gweld   dw   i   eisiau   dysgu   gair   newydd   i   chi   a’r   gair   yw   –   crintachlyd,   yr ystyr – miserly. A dyna eich gwobr am ddarllen hyd at y diwedd – cofiwch y gair! Geirfa Argae – dam Drysu – to confuse Gwyrddni – green stuff Pigwrn – ankle Llu awyr – air force Gosgeiddig – graceful Anweledig – invisible Tollbont – toll bridge Ciniawa – to dine Grisiau – steps Rwdl-mi-ri – rigmarole Yn llythrennol – literally Adlewyrchu – to reflect Crintachlyd - miserly
Gydangilydd.cymru Cartref Amdanaf Blasu Cymru Amrywiaeth Atyniadau Yn ôl Ymlaen Yn ôl Ymlaen
Cwm Elan a’r Fawddach Mae    hi    wedi    bod    dros    flwyddyn    ers    i    mi    fynd    i ffwrdd   go   iawn   yn   y   camperfan.   Rhwng   un   peth   a’r   llall dw   i   wedi   bod   mor   brysur   a   doedd   y   tywydd   bendigedig dyn   ni   wedi   cael   yr   haf   yma   ddim   yn   help   chwaith,   llawer rhy   boeth   i   mi.   Pwy   sydd   yn   gallu   cysgu   mewn   popty hefyd?   Peidiwch   â   chamddeall,   dw   i   ddim   yn   cwyno   am   y tywydd   ond   pan   mae   hi   mor   boeth   dw   i’n   gorfod   newid trefn y diwrnod a bod yn y cysgod pan mae hi’n boeth. Wythnos     diwethaf     roedd     cyfarfod     Cymdeithas Ceredigion   ar   bnawn   Llun   ac   ychydig   o   ddyddiau   braf   i ddilyn.   Bore   dydd   Mawrth   roedd   y   bagiau   a’r   camera   yn   y fan   a’r   beic   ar   y   cefn.   Y   bwriad   oedd   anelu   at   Gwm   Elan   a seiclo   o   gwmpas   y   llynnoedd,   mynd   ymlaen   i   Benmaen- pŵl   ger   Dolgellau   a   seiclo   ar   ochr   y   Mawddach   a   draw   i Bermo. Byddaf yn siŵr o dynnu lluniau hefyd. Cyrraedd   Cwm   Elan   a   pharcio   yn   yr   hen   chwarel wrth   ochr   argae   Caban   Coch   a   newid   i   fy   leicra,   na,   na dydw   i   ddim   yn   gwisgo   leicra   ond   dw   i   yn   gwisgo   top   efo’r Ddraig   Goch   drosto   i   gyd.   Beth,   dach   chi’n   meddwl   fy mod   i   eisiau   tynnu   sylw   i’r   ffaith   mod   i’n   Gymro?   Wrth gwrs   mod   i!   Seiclo   ymlaen   at   y   bont   fawr   a   sylwi   bod   y golau   mor   dda   a   phopeth   mor   dawel   roedd   rhaid   newid fy    meddwl    a    defnyddio’r    camera    yn    hytrach    na’r    beic. Mynd   yn   ôl,   rhoi’r   beic   ar   gefn   y   fan,   dim   amser   newid   fy nillad   a   ffwrdd   â   fi   i   dynnu   lluniau   ond   yn   gwisgo   dillad seiclo,    mae’n    neis    drysu    pobl!    Ar    y    ffordd    i    gronfa Glaerwen   nes   i   dynnu   i   mewn   wrth   ochr   yr   afon   ble   mae’r afon   yn   rhaeadru   trwy’r   creigiau.   Disgyn   allan   o’r   fan   a rhoi   fy   nhroed   dde   ar   ryw   wyrddni   heb   sylweddoli   bod   y gwyrddni   yn   prysur   guddio   nant   fechan.   Aeth   fy   nhroed   i lawr   at   fy   mhigwrn   a   llenwi   fy   sgidiau   â   dŵr   oer   -      neis! Tynnu   llun   o’r   afon,   penderfynu   bod   yn   gall   a   newid   i’r dillad    cerdded,    rŵan    bydda    i’n    sych    ac    na    fydd    yr ymwelwyr yn drysu rhagor! Dyna    le    o’n    i'n    potian    o    gwmpas    wrth    argae Claerwen   a   chlywais   sŵn   awyren   a   dyma   oedd   awyren fawr   y   llu   awyr   yn   hedfan   yn   isel   dros   yr   argae,   tynnais   y llun   yn   rhy   fuan   ond   dw   i’n   gwneud   pethau   gwirion   pan dw   i   mewn   panig.   Ond   doeddwn   i   ddim   mewn   panig   pan nes   i   dynnu’r   ail   lun,   gweld   yr   awyren   yn   troi’n   osgeiddig   a dilyn yr afon allan o’r cwm. Lyfli! Ymlaen   rŵan   at   Gronfa   Ddŵr   Craig   Goch   a   lliwiau’r Hydref   ym   mhob   man,   cyrraedd   man   lle'r   oedd   olygfa dda   o’r   traethau   sydd   fel   arfer   yn   anweledig   ac   roedd rhaid tynnu llun. Cael    y    pleser    mawr    o    yrru    ar    yr    hen    ffordd    tuag    at Aberystwyth       yn       yr       haul,       trwy       Gwmystwyth       a Phontarfynach   ac   anelu   at   Fachynlleth   a   dewis   y   ffordd trwy    Gorris    y    tro    yma,    trwy    Ddolgellau    ac    ymlaen    i Benmaen-pŵl. Does   dim   llawer   ym   Mhenmaen-pŵl   os   dach   chi’n meddwl   am   nifer   o   dai   a   phethau   fel   ‘na   ond   mae’n   lle hyfryd.    Mae    hen    focs    signal    yn    dyddio    o’r    cyfnod    cyn Beeching,   mae   tollbont   ac   mae’r   dafarn   The   George   III.   Yn bwysicach   i   mi   oedd   y   ffaith   bod   lle   cyfleus   i   barcio’r   fan dros   nos   yna   ac,   er   i   mi   gyrraedd   tua   4.00   roedd   llawer yna   o’m   mlaen   i.   Dim   ond   camperfan   sydd   gen   i   felly doedd   gan   berchnogion   y   motorhomes   ddim   diddordeb ynof   fi   ond   nad   oeddwn   i’n   poeni.   Roedd   y   diwrnod   dal yn   braf   a   wnes   i   grwydro   o   gwmpas   yn   tynnu   lluniau   pob hyn    a    hyn    i    dreulio’r    amser    cyn    i    mi    gael    y    siawns    i giniawa   yn   y   George   III.   Ond   roedd   y   lle   yn   anghyfforddus o    dawel    ac    er    bod    papur    wedi    ei    binio    ar    y    drws    yn dweud   bod   y   bar   ar   ben   y   grisiau   ar   agor   doedd   hynny ddim   yn   edrych   fel   oedd   yn   dweud   y   gwir.   Holais   y   ferch oedd   yn   casglu’r   tollau   ar   y   bont   “Oh   they’re   closed   till Easter”   medde   hi.   “Well   I   don’t   think   I   can   wait   that   long” atebais.   Diolchais   iddi   hi   a   mynd   yn   ôl   at   y   fan,   bydd   rhaid gweld beth oedd gan Ddolgellau i’w gynnig. Parciais   ar   y   maes   parcio   ble   oedd   y   Marian   unwaith   ac roeddwn   i’n   eistedd   yn   gwrando   ar   Radio   Cymru,   doth cnoc   ar   y   ffenest.   Gyrrwr   un   o’r   lorïau   oedd   wedi   parcio am   y   nos   oedd   yna   eisiau   newid   newid   am   bishyn   bunt. Siaradwr   Cymraeg   hefyd.   Rois   y   bunt   iddo   a   ffwrdd   â   fo   i fwydo’r   peiriant.   Diolch   byth   bod   hi’n   amhosib   cael   tocyn cyflym    y    dyddiau    hyn    o    achos    yr    holl    rwdl-mi-ri    sydd ynghlwm   â’r   broses.   Y   peth   oedd   roedd   hi   ar   ôl   6.00   a doedd   dim   rhaid   iddo   dalu.   Es   i   allan   a   dweud   wrtho   a rhoi   gwên   fawr   ar   ei   wyneb.   Os   allech   chi   helpu   rhywun ar eich siwrne trwy fywyd ynte! Es    i    i’r    Royal    Ship    am    bryd    o    fwyd    a    mwynhau cymaint    ces    i’r    pwdin    hefyd    ac    ar    ôl    llond    bol    (yn llythrennol)   es   i   nôl   i   Benmaen-pŵl   er   mwyn   roi   fy   mhen   i lawr   am   y   noson.   Cysgu   fel   log   ac   ar   ôl   cael   brecwast   da ym   Mhopty’r   Dre   ro’n   i’n   barod   am   dipyn   o   seiclo.   Mae gwely’r   hen   reilffordd   wedi   cael   ei   wneud   yn   llwybr   seiclo a   cherdded,   roedd   y   llanw   i   mewn   ac   yn   uchel   a   dim gwynt   o   gwbl.   Golygfeydd   hyfryd   i   bob   cyfeiriad   a   ches   i reid   hamddenol,   taflu   ‘Bore   da’   at   bawb   a   chael   llawer   o ‘Good mornings’ yn ôl. Cyrraedd   pont   y   rheilffordd   ac   roedd   rhaid   cael   y profiad   arbennig   o   seiclo   drosti   a,   chyn   i   chi   boeni,   na doeddwn   i   ddim   ar   y   trac   -   mae   llwybr   wrth   ei   ochr.   Wel dyma   fi’n   mynd   yn   hamddenol,   yn   rhydd   o   bwysau’r   byd, bron    yn    whistlan    tan    i    mi    weld    rhywbeth    i    sbwylio popeth!   Arwydd   yn   dangos   yn   glir   bod   rhaid   talu   toll   os croesi’r   holl   ffordd!   Beth   i’w   wneud?   Sdim   angen   gofyn, cydio   yn   y   beic   a’i   throi   i   wynebu’r   ffordd   arall,   a   seiclo   yn ôl i’r pen arall. Efallai   eich   bod   chi’n   gofyn   pam   dw   i’n   dweud   hyn wrthych,   wedi’r   cwbl   dydy   o   ddim   yn   adlewyrchu’n   dda arnaf    fi    ond    mae    rheswm    da.    Chi’n    gweld    dw    i    eisiau dysgu   gair   newydd   i   chi   a’r   gair   yw   –   crintachlyd,   yr   ystyr   miserly. A   dyna   eich   gwobr   am   ddarllen   hyd   at   y   diwedd   cofiwch y gair! Geirfa Argae – dam Drysu – to confuse Gwyrddni – green stuff Pigwrn – ankle Llu awyr – air force Gosgeiddig – graceful Anweledig – invisible Tollbont – toll bridge Ciniawa – to dine Grisiau – steps Rwdl-mi-ri – rigmarole Yn llythrennol – literally Adlewyrchu – to reflect Crintachlyd - miserly