Gydangilydd.cymru
Cyflwyno ein Trysorau I bob pwrpas wnaeth fy nheulu symud allan o Gymru pan o’n i’n 10 mlwydd oed achos dyna pryd aethon ni i fyw yn Saundersfoot, sir Benfro. Saesneg oedd yr unig iaith yna felly troi i’r iaith fain oedd rhaid. Fel llawer o bobl ifanc mi wnes i symud i Loegr i gael gwaith, i mi doedd dim ‘culture shock’ achos Saesneg oedd fy iaith bob dydd wedi bod am lawer o flynyddoedd. Mewn ffordd roedd symud i Birmingham yn rhoi mwy o gyfle i mi siarad Cymraeg achos wnes i ddechrau fynychu un o’r capeli Cymraeg yna am ychydig o flynyddoedd. Wedyn wrth symud i Kidderminster, magu teulu a dechrau busnes wnaeth yr ychydig o Gymraeg roeddwn i’n cofio rhydu'r holl ffordd i ben pellau fy ngof. Y tristwch mawr yw does dim un o fy nghenhedlaeth i wedi magu plant Cymraeg eu hiaith. Dw i newydd fwynhau cael fy mab a’i deulu yn aros efo fi ac wrth wneud hynny sylweddoli pa mor brin yw eu gwybodaeth am Gymru. Chi’n gweld cerdded ar draethau godidog Gŵyr dyn ni wedi gwneud yn y gorffennol ond y tro yma es i a nhw i Gwm Elan, lle nad oedden nhw wedi bod o’r blaen. Yn ei arddegau roedd fy mab, Glyn, yn y Scouts ac i Ardal y Llynnoedd oedden nhw’n mynd, o achos hynny i Ardal y Llynnoedd mae ei deulu bach o yn mynd pob blwyddyn. Doedd ganddo ddim syniad bod y fath le a Chwm Elan yn bodoli a dw i’n mawr obeithio y bydd o’n treulio dipyn o amser yn dod i adnabod Cymru yn well yn y dyfodol. Doedd dim llawer o amser i gerdded achos, credwch neu beidio, mae’n cymryd dipyn o amser i baratoi dwy ferch yn eu harddegau, sbaengi a dau oedolyn am daith car o awr a hanner. Erbyn i ni gyrraedd a pharcio yn yr hen chwarel wrth ochr argae Caban Coch roedd hanner dydd wedi hen fynd heibio ond roedd digon o amser i gyrraedd argae Pen y Garreg. Wrth reswm roedd lefel y dŵr yn isel iawn ar ôl yr holl sychder ond roedd hynny yn ychwanegu at y pleser gweledol. Roedd Arianwen, y wyres hynaf, eisiau i mi ddysgu dipyn o Gymraeg iddi hi felly wnaethon ni chwarae gemau ‘Dw i’n gweld’, Dw i’n hoffi’ ac yn y blaen. Sylweddolais yn fuan iawn roedd ganddi hi gof da am eiriau a phatrymau. Roedd y ddau ohonom yn ddwfn iawn yn yr iaith a’r lleill yn bell o’m blaenau ni a’r ci yn poeni. Sbaengi yw’r ci, Spaniel yn Saesneg ac felly mae’n debyg mai o Sbaen mae’r fath yma o gi yn tarddu. Doeddwn i ddim wedi meddwl am y peth o’r blaen ond mae’n amlwg tydi? Dw i’n falch o ddweud mai Cymraes yw hi, o ardal Tredegar yn wreiddiol a’i henw swyddogol yw Myfanwy ond yn ymateb i ‘Chewitt’ - pam tybed? Digon am hynny, mae Chewitt yn gweld ei gwaith fel ci i gadw ni at ein gilydd ac os oeddem ni’n bell tu ôl iddyn nhw mi fydda hi’n eistedd i lawr tan i ni ddal i fyny. Roeddwn i’n cael y syniad bod ein ffordd hamddenol o fwynhau ein hunain ddim yn ofnadwy o boblogaidd! Y diwrnod wedyn aethon ni i ben pellaf Cwm Nedd i gerdded wrth ochr yr afon Nedd Fechan hyd at Sgwd Gwladys. Llawer o bobl yna a llawer o hwyl, rhai yn nofio yn y llyn o dan y rhaeadr tra oedd rhai yn cerdded tu ôl i’r rhaeadr. Diolch byth mae plant Glyn wedi arfer â gwneud pethau heriol ac roedd Arianwen yn ysu am wneud yr un peth. Wnes i gytuno i gadw yn bell i ffwrdd er mwyn recordio’r achlysur ar fy nghamera, roedd rhaid i rywun, ac aeth hi a’i Mam ar y llwybr cul wrth ochr y pwll mawr a diflannu o’n golwg tu ôl i’r dŵr. Dyna hwyl! Cyn mynd adref cawsom ni’r syniad o gael pryd o fwyd ond roedd yr ‘Angel’ yn llawn, hefyd y caffi newydd dros y ffordd ond doedd dim problem. Siawns i weld sut fath o le yw’r White Horse. Wel dyma drysor! Roedd bwydlen y ‘starters’ yn edrych yn ddiddorol iawn a chawsom lond bwrdd ohonyn nhw. Profiad mor dda roeddwn i’n teimlo bysedd fy nhraed yn cyrlïo. Dw i’n edrych ymlaen at y tro nesaf. Roedd mwy o wersi Cymraeg heddiw hefyd a dw i wedi gaddo ysgrifennu gwersi iddi a chreu recordiad o’r deialog. Pwy a wŷr, efallai bod siawns greu Cymraes rugl yn y genhedlaeth yna? Pwy a wŷr hefyd, efallai y bydden nhw’n cael eu gwyliau yng Nghymru o hyn ymlaen, mae ‘na hyfrydwch mawr i fwynhau yn ein gwlad fach ni! Bydda i wrth fy modd!
Geirfa I bob pwrpas - to all intents and purposes Yr iaith fain - English Mynychu - to attend Cenhedlaeth - generation Ardal y Llynnoedd - The Lake District Bodoli - to exist Credwch neu beidio - believe it or not Argae - dam Gweledol - visual Tarddu o - to originate from Pen pellaf - the far end Heriol - challenging
Cyflwyno ein Trysorau I bob pwrpas wnaeth fy nheulu symud allan o Gymru pan o’n i’n 10 mlwydd oed achos dyna pryd aethon ni i fyw yn Saundersfoot, sir Benfro. Saesneg oedd yr unig iaith yna felly troi i’r iaith fain oedd rhaid. Fel llawer o bobl ifanc mi wnes i symud i Loegr i gael gwaith, i mi doedd dim ‘culture shock’ achos Saesneg oedd fy iaith bob dydd wedi bod am lawer o flynyddoedd. Mewn ffordd roedd symud i Birmingham yn rhoi mwy o gyfle i mi siarad Cymraeg achos wnes i ddechrau fynychu un o’r capeli Cymraeg yna am ychydig o flynyddoedd. Wedyn wrth symud i Kidderminster, magu teulu a dechrau busnes wnaeth yr ychydig o Gymraeg roeddwn i’n cofio rhydu'r holl ffordd i ben pellau fy ngof. Y tristwch mawr yw does dim un o fy nghenhedlaeth i wedi magu plant Cymraeg eu hiaith. Dw i newydd fwynhau cael fy mab a’i deulu yn aros efo fi ac wrth wneud hynny sylweddoli pa mor brin yw eu gwybodaeth am Gymru. Chi’n gweld cerdded ar draethau godidog Gŵyr dyn ni wedi gwneud yn y gorffennol ond y tro yma es i a nhw i Gwm Elan, lle nad oedden nhw wedi bod o’r blaen. Yn ei arddegau roedd fy mab, Glyn, yn y Scouts ac i Ardal y Llynnoedd oedden nhw’n mynd, o achos hynny i Ardal y Llynnoedd mae ei deulu bach o yn mynd pob blwyddyn. Doedd ganddo ddim syniad bod y fath le a Chwm Elan yn bodoli a dw i’n mawr obeithio y bydd o’n treulio dipyn o amser yn dod i adnabod Cymru yn well yn y dyfodol. Doedd dim llawer o amser i gerdded achos, credwch neu beidio, mae’n cymryd dipyn o amser i baratoi dwy ferch yn ei arddegau, sbaengi a dau oedolyn am daith car o awr a hanner. Erbyn i ni gyrraedd a pharcio yn yr hen chwarel wrth ochr argae Caban Coch roedd hanner dydd wedi hen fynd heibio ond roedd digon o amser i gyrraedd argae Pen y Garreg. Wrth reswm roedd lefel y dŵr yn isel iawn ar ôl yr holl sychder ond roedd hynny yn ychwanegu at y pleser gweledol. Roedd Arianwen, y wyres hynaf, eisiau i mi ddysgu dipyn o Gymraeg iddi hi felly wnaethon ni chwarae gemau ‘Dw i’n gweld’, Dw i’n hoffi’ ac yn y blaen. Sylweddolais yn fuan iawn roedd ganddi hi gof da am eiriau a phatrymau. Roedd y ddau ohonom yn ddwfn iawn yn yr iaith a’r lleill yn bell o’m blaenau ni a’r ci yn poeni. Sbaengi yw’r ci, Spaniel yn Saesneg ac felly mae’n debyg mai o Sbaen mae’r fath yma o gi yn tarddu. Doeddwn i ddim wedi meddwl am y peth o’r blaen ond mae’n amlwg tydi? Dw i’n falch o ddweud mai Cymraes yw hi, o ardal Tredegar yn wreiddiol a’i henw swyddogol yw Myfanwy ond yn ymateb i ‘Chewitt’ - pam tybed? Digon am hynny, mae Chewitt yn gweld ei gwaith fel ci i gadw ni at ein gilydd ac os oeddem ni’n bell tu ôl iddyn nhw mi fydda hi’n eistedd i lawr tan i ni ddal i fyny. Roeddwn i’n cael y syniad bod ein ffordd hamddenol o fwynhau ein hunain ddim yn ofnadwy o boblogaidd! Y diwrnod wedyn aethon ni i ben pellaf Cwm Nedd i gerdded wrth ochr yr afon Nedd Fechan hyd at Sgwd Gwladys. Llawer o bobl yna a llawer o hwyl, rhai yn nofio yn y llyn o dan y rhaeadr tra oedd rhai yn cerdded tu ôl i’r rhaeadr. Diolch byth mae plant Glyn wedi arfer a gwneud pethau heriol ac roedd Arianwen yn ysu am wneud yr un peth. Wnes i gytuno i gadw yn bell i ffwrdd er mwyn recordio’r achlysur ar fy nghamera, roedd rhaid i rywun, ac aeth hi a’i Mam ar y llwybr cul wrth ochr y pwll mawr a diflannu o’n golwg tu ôl i’r dŵr. Dyna hwyl! Cyn mynd adref cawsom ni’r syniad o gael pryd o fwyd ond roedd yr ‘Angel’ yn llawn, hefyd y caffi newydd dros y ffordd ond doedd dim problem. Siawns i weld sut fath o le yw’r White Horse. Wel dyma drysor! Roedd bwydlen y ‘starters’ yn edrych yn ddiddorol iawn a chawsom lond bwrdd ohonyn nhw. Profiad mor dda roeddwn i’n teimlo bysedd fy nhraed yn cyrlïo. Dw i’n edrych ymlaen at y tro nesaf. Roedd mwy o wersi Cymraeg heddiw hefyd a dw i wedi gado ysgrifennu gwersi iddi a chreu recordiad o’r deialog. Pwy a wŷr, efallai bod siawns greu Cymraes rugl yn y genhedlaeth yna? Pwy a wŷr hefyd, efallai y bydden nhw’n cael eu gwyliau yng Nghymru o hyn ymlaen, mae ‘na hyfrydwch mawr i fwynhau yn ein gwlad fach ni! Bydda i wrth fy modd!
Geirfa I bob pwrpas - to all intents and purposes Yr iaith fain - English Mynychu - to attend Cenhedlaeth - generation Ardal y Llynnoedd - The Lake District Bodoli - to exist Credwch neu beidio - believe it or not Argae - dam Gweledol - visual Tarddu o - to originate from Pen pellaf - the far end Heriol - challenging