Gydangilydd.cymru
Blaenafon 2 Un o deithiau Cymdeithas Edward Llwyd Beth   sydd   yn   gwneud   diwrnod   perffaith   i   chi?   Cwestiwn   anodd   i   ateb   achos   mae   llawer   o   wahanol elfennau   yn   dod   at   ei   gilydd   i   greu   perffeithrwydd   a   phawb   yn   cael   ei   effeithio   gan   bleserau   gwahanol. Neithiwr,    cyn    mynd    i’r    gwely    roeddwn    i’n    meddwl    yn    ôl    am    y    diwrnod    roeddwn    i    wedi    mwynhau    a sylweddolais   fy   mod   wedi   cael   y   fath   yna   o   ddiwrnod.   Suddais   yn   ddwfn   i’r   gadair   freichiau   a   theimlais gynhesrwydd yn llifo trwy fy nghorff a chaeais fy llygaid mewn pleser. Rŵan dw i wedi cael eich holl sylw mi wna i ddatgelu popeth. Frank   Olding   oedd   yn   ein   tywys   ni   yn   ardal   Blaenafon   a’n   taith   yn   mynd   â   ni   ar   lwybr   y   mynydd haearn.   Dyma   oedd   yr   ail   daith   i   mi   brofi   dan   arweiniad   Frank,   llynedd   aeth   â   ni   ar   daith   o   gwmpas   y Blorens   yn   dilyn   rhan   o   Dramffordd   Hill   ac   ar   ddiwedd   y   daith   roeddwn   i   wedi   cael   darlun   clir   o   beth   oedd yn   digwydd   yn   yr   ardal   yna   yn   oes   y   Chwyldro   Diwydiannol.   Wrth   gofio’r   daith   yna   roeddwn   i   wir   yn   edrych ymlaen   at   ‘ran   dau’.   Bydd   llawer   ohonoch   yn   gyfarwydd   â’r   holl   waith   sydd   yn   mynd   ymlaen   ar   yr   A465   ac roeddwn   i’n   gobeithio   na   fydd   rhaid   i   mi   wneud   gwyriad   trwy’r   trefi   wrth   ei   hochr.   Diolch   byth   yr   unig anhawster   ges   i   oedd   ar   y   rhan   uchaf   o’r   ffordd   lle   mae   wedi   newid   yn   sylweddol.   Roedd   yn   dangos   ar   sgrîn y   SatNav   fel   fy   mod   yn   gyrru   trwy   gae   agored.   Roeddwn   i’n   gallu   derbyn   hynny   ond   yn   sydyn   roedd   y   ddynes yn   mynnu   i   mi   droi   yn   ôl.   Mae   pethau   fel   hyn   yn   eich   llenwi   gan   ansicrwydd   ac   roedd   rhaid   i   mi   fy   atgoffa   fy hun fy mod i wedi lleoli’r man cyfarfod ar y map OS a’r hen beiriant oedd yn anghywir. Erbyn i mi gyrraedd y maes parcio roedd y lle yn dechrau llenwi efo nid dim ond ni ond hefyd pobl yna i   gerdded   eu   cŵn   a   theuluoedd   wedi   mentro   allan   efo’u   plant.   Wrth   gwrs   wnaethon   ni   barcio’n   gyfrifol   er mwyn   sicrhau   digon   o   le   i   bawb.   Ffwrdd   â   ni   i   groesi’r   ffordd   brysur,   llawer   prysurach   nag   arfer   achos   roedd yr   A465   ar   gau.   Cerdded   wedyn   heibio   tomen   gwastraff   tan   gyrraedd   tŵr,   dyma   oedd   simnai'r   hen   beiriant ager   oedd   yn   gyfrifol   am   sugno’r   dŵr   o’r   pyllau   a   hefyd   i   godi’r   mwyn.   Er   roedd   natur   wedi   gwneud   ei   waith o   orchuddio’r   tirlun   gyda   grug   a   gwair   roedd   y   siapau   yna   byth.   Roedd   hefyd,   yma   ac   acw,   adfeilion   yr   hen dai   un-nos   o’r   cyfnod   cyn   y   Chwyldro,   rhai   o’r   perchnogion   wedi   mynnu   aros   ond   yn   y   pendraw   wedi   cael   eu hamgylchynu gan y diwydiant a’r holl fudred cysylltiedig. Bellach   ymlaen   gyda’r   ehedydd   yn   canu   uwch   ein   pennau   roedden   ni   wrth   droed   yr   hen   inclein,   ei ffordd   yn   dangos   yn   glir   yn   y   tyfiant.   Roedd   Frank   wedi   ein   rhybuddio   bod   y   rhan   gyntaf   braidd   yn   gorsiog ac      roedd   rhaid   bod   yn   ofalus.   Dim   problem   i   fi   wrth   gwrs   roeddwn   i   wedi   hen   arfer   â’r   fath   yma   o   dirlun, anghywir!   Fi   oedd   y   cyntaf   i   droedio   ar   rywbeth   oedd   yn   edrych   yn   gadarn   a   suddo   mor   ddwfn   â   fy   migwrn mewn   mwd.   Ar   ben   yr   inclein   aethon   ni   i’r   chwith   i   weld   maen   hir,   dim   ond   carreg   fawr   ynte,   tan   i   ni   weld   y llythyren   ‘M’   ar   un   ochr   a   ‘B’   ar   y   llall.   Dyma   oedd   yr   hen   ffin   rhwng   sir   Fynwy   a   sir   Frycheiniog.   Hyn   oll   yn dangos bod rhaid cadw’ch llygaid yn agored trwy’r amser, cymaint sydd i’w weld. I   lawr   ochr   arall   yr   inclein   rŵan   a   chael   ein   hunain   yn   ardal   y   daith      cawson   ni'r   flwyddyn   gynt.   Ar   ôl pryd o fwyd nôl â ni at y ceir. Roedd 21 o gerddwyr a 6 ohonyn ni’n ddysgwyr, braf iawn cael eu cwmni nhw. Diolch yn fawr iawn i Frank am daith arall ardderchog a diolch i’r holl aelodau eraill am eu cwmni. Ond   arhoswch,   dyw’r   diwrnod   ddim   wedi   gorffen   eto,   am   reswm   arbennig   roedd   pawb   ar   frys   i   fynd   adref, roedd   gêm   rygbi   i’w   weld.   Nid   dim   ond   gêm   rygbi   cyffredin   chwaith   ond   Cymru   yn   erbyn   Lloegr.   Papurau’r bore   o’r   farn   mai   Lloegr   bydd   yn   ennill   ac   ar   ôl   yr   haner   cyntaf   dyna   sut   roedd   pethau’n   edrych   ond   yn   y diwedd enillodd ein tîm ni. A dyna pam roeddwn i’n gwenu mewn pleser ar ôl diwrnod perffaith! Geirfa Elfennau – elements Effeithio gan – effected by Cynhesrwydd – warmth Datgelu – to explain Mynydd haearn – Iron mountain Profi – to experience Y Blorens – the Blorenge Tramffordd Hill – Hill’s tramway Chwyldro Diwydiannol – Industrial Revolution Cyfarwydd â – to be familiar with Gwyriad – diversion Anhawster – difficulty Cyfrifol – responsibly Grug – heather Yma ac acw – here and there Tai un-nos – squatters’ houses Amgylchynu – to surround Budred cysylltiedig – related dirtiness Wrth droed – at the foot of Corsiog – boggy Pigwrn – ankle Maen hir – standing stone Hyn oll – all this
Gydangilydd.cymru
Blaenafon Un o deithiau Cymdeithas Edward Llwyd Beth    sydd    yn    gwneud    diwrnod    perffaith    i    chi? Cwestiwn    anodd    i    ateb    achos    mae    llawer    o    wahanol elfennau    yn    dod    at    ei    gilydd    i    greu    perffeithrwydd    a phawb    yn    cael    ei    effeithio    gan    bleserau    gwahanol. Neithiwr,   cyn   mynd   i’r   gwely   roeddwn   i’n   meddwl   yn   ôl am   y   diwrnod   roeddwn   i   wedi   mwynhau   a   sylweddolais fy    mod    wedi    cael    y    fath    yna    o    ddiwrnod.    Suddais    yn ddwfn   i’r   gadair   freichiau   a   theimlais   gynhesrwydd   yn   llifo trwy fy nghorff a chaeais fy llygaid mewn pleser. Rŵan    dw    i    wedi    cael    eich    holl    sylw    mi    wna    i ddatgelu popeth. Frank     Olding     oedd     yn     ein     tywys     ni     yn     ardal Blaenafon    a’n    taith    yn    mynd    â    ni    ar    lwybr    y    mynydd haearn.   Dyma   oedd   yr   ail   daith   i   mi   brofi   dan   arweiniad Frank,   llynedd   aeth   â   ni   ar   daith   o   gwmpas   y   Blorens   yn dilyn    rhan    o    Dramffordd    Hill    ac    ar    ddiwedd    y    daith roeddwn   i   wedi   cael   darlun   clir   o   beth   oedd   yn   digwydd yn   yr   ardal   yna   yn   oes   y   Chwyldro   Diwydiannol.   Wrth gofio’r   daith   yna   roeddwn   i   wir   yn   edrych   ymlaen   at   ‘ran dau’.   Bydd   llawer   ohonoch   yn   gyfarwydd   â’r   holl   waith sydd    yn    mynd    ymlaen    ar    yr    A465    ac    roeddwn    i’n gobeithio   na   fydd   rhaid   i   mi   wneud   gwyriad   trwy’r   trefi wrth   ei   hochr.   Diolch   byth   yr   unig   anhawster   ges   i   oedd ar    y    rhan    uchaf    o’r    ffordd    lle    mae    wedi    newid    yn sylweddol.   Roedd   yn   dangos   ar   sgrîn   y   SatNav   fel   fy   mod yn    gyrru    trwy    gae    agored.    Roeddwn    i’n    gallu    derbyn hynny   ond   yn   sydyn   roedd   y   ddynes   yn   mynnu   i   mi   droi yn   ôl.   Mae   pethau   fel   hyn   yn   eich   llenwi   gan   ansicrwydd ac   roedd   rhaid   i   mi   fy   atgoffa   fy   hun   fy   mod   i   wedi   lleoli’r man    cyfarfod    ar    y    map    OS    a’r    hen    beiriant    oedd    yn anghywir. Erbyn   i   fi   gyrraedd   y   maes   parcio   roedd   y   lle   yn dechrau   llenwi   efo   nid   dim   ond   ni   ond   hefyd   pobl   yna   i gerdded   eu   cŵn   a   theuluoedd   wedi   mentro   allan   efo’u plant.   Wrth   gwrs   wnaethon   ni   barcio’n   gyfrifol   er   mwyn sicrhau   digon   o   le   i   bawb.   Ffwrdd   â   ni   i   groesi’r   ffordd brysur,   llawer   prysurach   nag   arfer   achos   roedd   yr   A465 ar    gau.    Cerdded    wedyn    heibio    tomen    gwastraff    tan gyrraedd   tŵr,   dyma   oedd   simnai'r   hen   beiriant   ager   oedd yn    gyfrifol    am    sugno’r    dŵr    o’r    pyllau    a    hefyd    i    godi’r mwyn.     Er     roedd     natur     wedi     gwneud     ei     waith     o orchuddio’r   tirlun   gyda   grug   a   gwair   roedd   y   siapau   yna byth.   Roedd   hefyd,   yma   ac   acw,   adfeilion   yr   hen   dai   un- nos   o’r   cyfnod   cyn   y   Chwyldro,   rhai   o’r   perchnogion   wedi mynnu   aros   ond   yn   y   pendraw   wedi   cael   eu   hamgylchynu gan y diwydiant a’r holl fudred cysylltiedig. Bellach   ymlaen   gyda’r   ehedydd   yn   canu   uwch   ein   pennau roedden   ni   wrth   droed   yr   hen   inclein,   ei   ffordd   yn   dangos yn   glir   yn   y   tyfiant.   Roedd   Frank   wedi   ein   rhybuddio   bod   y rhan   gyntaf   braidd   yn   gorsiog   ac      roedd   rhaid   bod   yn ofalus.   Dim   problem   i   fi   wrth   gwrs   roeddwn   wedi   hen arfer   â’r   fath   yma   o   dirlun,   anghywir!   Fi   oedd   y   cyntaf   i droedio   ar   rywbeth   oedd   yn   edrych   yn   gadarn   a   suddo mor   ddwfn   â   fy   migwrn   mewn   mwd.   Ar   ben   yr   inclein aethon   ni   i’r   chwith   i   weld   maen   hir,   dim   ond   carreg   fawr ynte,   tan   i   ni   weld   y   llythyren   ‘M’   ar   un   ochr   a   ‘B’   ar   y   llall. Dyma   oedd   yr   hen   ffin   rhwng   sir   Fynwy   a   sir   Frycheiniog. Hyn   oll   yn   dangos   bod   rhaid   cadw’ch   llygaid   yn   agored trwy’r amser, cymaint sydd i’w weld. I   lawr   ochr   arall   yr   inclein   rŵan   a   chael   ein   hunain yn   ardal   y   daith      cawson   ni'r   flwyddyn   gynt.   Ar   ôl   pryd   o fwyd   nôl   â   ni   at   y   ceir.   Roedd   21   o   gerddwyr   a   6   ohonyn ni’n ddysgwyr, braf iawn cael eu cwmni nhw. Diolch   yn   fawr   iawn   i   Frank   am   daith   arall   ardderchog   a diolch i’r holl aelodau eraill am eu cwmni. Ond   arhoswch,   dyw’r   diwrnod   ddim   wedi   gorffen eto,   am   reswm   arbennig   roedd   pawb   ar   frys   i   fynd   adref, roedd    gêm    rygbi    i’w    weld.    Nid    dim    ond    gêm    rygbi cyffredin   chwaith   ond   Cymru   yn   erbyn   Lloegr.   Papurau’r bore   o’r   farn   mai   Lloegr   bydd   yn   ennill   ac   ar   ôl   yr   haner cyntaf   dyna   sut   roedd   pethau’n   edrych   ond   yn   y   diwedd enillodd   ein   tîm   ni.   A   dyna   pam   roeddwn   i’n   gwenu   mewn pleser ar ôl diwrnod perffaith! Geirfa Elfennau – elements Effeithio gan – effected by Cynhesrwydd – warmth Datgelu – to explain Mynydd haearn – Iron mountain Profi – to experience Y Blorens – the Blorenge Tramffordd Hill – Hill’s tramway Chwyldro Diwydiannol – Industrial Revolution Cyfarwydd â – to be familiar with Gwyriad – diversion Anhawster – difficulty Cyfrifol – responsibly Grug – heather Yma ac acw – here and there Tai un-nos – squatters’ houses Amgylchynu – to surround Budred cysylltiedig – related dirtiness Wrth droed – at the foot of Corsiog – boggy Pigwrn – ankle Maen hir – standing stone Hyn oll – all this