Gydangilydd.cymru
Pen-blwydd Hapus i’r We Yr   wythnos   yma   mae’r   we   fyd   eang   yn   dathlu   30   mlynedd   o   fodolaeth   er   dw   i   ddim   yn   cofio   ni’n dathlu’r   18fed   na’r   21ain   ben   blwydd   chwaith.   I   rai   pobl   mae’r   we   wedi   bod   efo   nhw   trwy   gydol   eu   hoes   ond mae   rhai   ohonom   ni’n   cofio'r   camau   baglog   cynnar.   Hawdd   iawn   anghofio   doedd   dim   modd   ffonio   ffrind   tra oedd   rywun   arall   yn   prysur   chwilio’r   we   am   unrhyw   beth   o   ddiddordeb.   Yn   raddol   mae’r   we   wedi   ehangu   fel ei   fod   yn   bosib   cael   pob   math   o   wybodaeth   mewn   eiliadau.   Gan   fod   technoleg   fel   band   eang      a   wi-fi   wedi datblygu   hefyd   does   dim   llawer   o   lefydd   lle   dach   chi   ddim   yn   gallu   ei   ddefnyddio.   Da   ynte!   Neu   ydy   o   mor dda   â   hynny,   ydan   ni’n   treulio   gormod   o   amser   yn   syllu   ar   sgriniau?   Ydan   ni’n   gwastraffu   ein   hamser   prin? Mae   ormod   o   bobl   eisio   cadw   mewn   cysylltiad   â   ni,   dw   i’n   un   ohonyn   nhw   mae   gen   i   ofn.   Mae   hi’n   anodd iawn   prynu   rhywbeth   neu   gael   ryw   wasanaeth   heb   i   rywun   ddisgwyl   i   chi   roi   marciau   allan   o   ddeg   iddyn nhw. Mae fel pla! Mae   cwmnïau   mawr   yn   fodlon   rhoi   rhyddid   i   chi   ddefnyddio   eu   safleoedd   nhw   i   gysylltu   â   ffrindiau   yn rhad    ac    am    ddim,    sut    maen    nhw’n    gallu    cynnig    hynny?    Does    dim    byd    am    ddim.    Erbyn    hyn    dyn    ni’n sylweddoli   eu   bod   nhw’n   casglu   gwybodaeth   amdanom   ni.   Beth   dyn   ni’n   hoffi,   ble   dyn   ni’n   mynd   ar   wyliau, pa   fwyd   dyn   ni’n   mwynhau?   Peth   nesaf   mae   hysbysebion   yn   popio   fyny   o   flaen   eich   llygaid   ac   yn   od   iawn mae   beth   maen   nhw’n   trio   gwerthu   yn   apelio   atoch.   Wrth   gwrs   mae   pawb   yn   gwybod   erbyn   hyn   dyna   sut maen nhw’n gwneud eu harian. Bach yn sbŵci ynte! Ond sut y byddwn ni’n gallu byw hebddo? Ar   un   adeg   os   oeddech   chi   eisiau   ddod   ar   draws   rhif   ffôn   rywun   doedd   dim   ond   rhaid   i   chi   Gŵglo   ‘BT phone   number’   a   bydd   wefan   BT   yna’n   syth.   Erbyn   hyn   y   wefan   yna   yw’r   ddegfed   yn   y   rhestr.   Pam?   Hyd   yn oed   os   dach   chi’n   Gŵglo   rywbeth   penodol   nid   dyna   beth   fyddech   chi’n   cael.   Meddyliwch   am   hyn,   dach   chi yn   y   dre   ac   eisio   coffi,   eich   hoff   goffi   yw   espresso   a   dach   chi   ddim   eisio   dim   byd   arall.   Dach   chi’n   gofyn   am espresso   dwbl   ac   mae’r   person   tu   ôl   i’r   cownter   yn   cynnig,   un   ar   ôl   y   llall,   -   latte,   cappuccino,   macchiato, mocha,   americano,   flat   white,   piccolo   latte   ac   affogato   cyn   cynnig   y   fath   dach   chi   wir   eisio   -   espresso   dwbl! Petasech   chi’n   cael   y   fath   yna   o   wasanaeth   yn   eich   siop   goffi   bydd   rhaid   i   chi   sefyll   am   oriau   cyn   i   chi   gael eich tro a phawb yn ffrwydro. Mae’n   waeth   byth   pan   dach   chi   eisiau   manylion   am   westy   achos   mae   gymaint   o   wefannau   eisio   chi archebu   trwyddyn   nhw   neu   eisiau   i   chi   ddarllen   beth   mae   pobl   eraill   yn   dweud   am   y   lle.   Mae   gymaint   o gwmnïau   eisio   gwneud   arian   allan   o   bopeth   dach   chi’n   gwneud.   Os   ydw   i   wedi   penderfynu   ble   dw   i   eisio aros   pam   bod   rhaid   i’r   perchennog   dalu   comisiwn   i   rywun   arall.   Mae’n   waeth   byth   pan   dach   chi’n   archebu têc-awê dw i’n siŵr. Erbyn   hyn   mae’r   we   wedi   mynd   yn   rhy   fawr,   wedi   stwffio   ei   hun   efo   gormod   o   ‘hangers   on’,   a’r   profiad o gael rhywbeth mor werthfawr wedi hen ddiflannu. Ar   ben   hyn   i   gyd,   wrth   gwrs,   yw’r   holl   bethau   amheus   am   y   we.   Yr   holl   hacio,   sbamio   a   newyddion   ffug trwy’r   amser.   Dw   i’n   cael   ormod   o   negeseuon   sy’n   dweud   wrthyf   fod   fy   nghyfri   efo   Apple,   EBay   neu   PayPal wedi   cael   ei   hacio   ac   â   fyddwn   i   mor   garedig   ag   ail   logio   er   mwyn   newid   y   cyfrinair.   Mae   llawer   o   rain   yn edrych yn argyhoeddedig heblaw am y ffaith nad oes gen i gyfri efo’r cwmnïau yna. Yn   yr   hen   ddyddiau   roedd   drwgweithredwyr   yn   torri   mewn   a   dwyn   oddi   wrth   y   banciau   ond   erbyn   hyn maen   nhw’n   gallu   torri   mewn   i’n   cyfrifon   banc   personol   ni.   Y   gwahaniaeth   yw   petasai   rywun   yn   dwyn   oddi wrth   eich   banc   does   gennych   chi   ddim   problem   ond   mater   hollol   wahanol   yw   hi   os   yw   rywun   yn   dwyn   o’ch cyfri chi. Felly   mae'n   rhaid   i   ni   ddathlu   pen-blwydd   tri   deg   y   we   fyd   eang   ond   yn   ein   llwncdestun   ddylen   ni obeithio am we lai barus a mwy onest yn y tri deg mlynedd nesaf. Geirfa Gwe fyd eang – worldwide web Camau baglog cynnar – early, stumbling steps Band eang – Broadband Pla – plague Yn rhad ac am ddim – free of charge Ffrwydro – to explode Amheus – suspicious Yn argyhoeddedig – convincing Drwgweithredwyr – criminals Llwncdestun – a toast Barus – greedy
Gydangilydd.cymru
Pen-blwydd Hapus i’r We Yr   wythnos   yma   mae’r   we   fyd   eang   yn   dathlu   30 mlynedd   o   fodolaeth   er   dw   i   ddim   yn   cofio   ni’n   dathlu’r 18fed   na’r   21ain   ben   blwydd   chwaith.   I   rai   pobl   mae’r   we wedi    bod    efo    nhw    trwy    gydol    eu    hoes    ond    mae    rhai ohonom   ni’n   cofio'r   camau   baglog   cynnar.   Hawdd   iawn anghofio   doedd   dim   modd   ffonio   ffrind   tra   oedd   rywun arall     yn     prysur     chwilio’r     we     am     unrhyw     beth     o ddiddordeb.   Yn   raddol   mae’r   we   wedi   ehangu   fel   ei   fod yn   bosib   cael   pob   math   o   wybodaeth   mewn   eiliadau.   Gan fod   technoleg   fel   band   eang      a   wi-fi   wedi   datblygu   hefyd does   dim   llawer   o   lefydd   lle   dach   chi   ddim   yn   gallu   ei ddefnyddio.   Da   ynte!   Neu   ydy   o   mor   dda   â   hynny,   ydan ni’n   treulio   gormod   o   amser   yn   syllu   ar   sgriniau?   Ydan ni’n   gwastraffu   ein   hamser   prin?   Mae   ormod   o   bobl   eisio cadw   mewn   cysylltiad   â   ni,   dw   i’n   un   ohonyn   nhw   mae gen   i   ofn.   Mae   hi’n   anodd   iawn   prynu   rhywbeth   neu   gael ryw   wasanaeth   heb   i   rywun   ddisgwyl   i   chi   roi   marciau allan o ddeg iddyn nhw. Mae fel pla! Mae   cwmnïau   mawr   yn   fodlon   rhoi   rhyddid   i   chi ddefnyddio    eu    safleoedd    nhw    i    gysylltu    â    ffrindiau    yn rhad   ac   am   ddim,   sut   maen   nhw’n   gallu   cynnig   hynny? Does   dim   byd   am   ddim.   Erbyn   hyn   dyn   ni’n   sylweddoli   eu bod   nhw’n   casglu   gwybodaeth   amdanom   ni.   Beth   dyn ni’n   hoffi,   ble   dyn   ni’n   mynd   ar   wyliau,   pa   fwyd   dyn   ni’n mwynhau?   Peth   nesaf   mae   hysbysebion   yn   popio   fyny   o flaen   eich   llygaid   ac   yn   od   iawn   mae   beth   maen   nhw’n trio   gwerthu   yn   apelio   atoch.   Wrth   gwrs   mae   pawb   yn gwybod    erbyn    hyn    dyna    sut    maen    nhw’n    gwneud    eu harian.   Bach   yn   sbŵci   ynte!   Ond   sut   y   byddwn   ni’n   gallu byw hebddo? Ar   un   adeg   os   oeddech   chi   eisiau   ddod   ar   draws rhif    ffôn    rywun    doedd    dim    ond    rhaid    i    chi    Gŵglo    ‘BT phone   number’   a   bydd   wefan   BT   yna’n   syth.   Erbyn   hyn   y wefan   yna   yw’r   ddegfed   yn   y   rhestr.   Pam?   Hyd   yn   oed   os dach   chi’n   Gŵglo   rywbeth   penodol   nid   dyna   beth   fyddech chi’n   cael.   Meddyliwch   am   hyn,   dach   chi   yn   y   dre   ac   eisio coffi,   eich   hoff   goffi   yw   espresso   a   dach   chi   ddim   eisio dim    byd    arall.    Dach    chi’n    gofyn    am    espresso    dwbl    ac mae’r   person   tu   ôl   i’r   cownter   yn   cynnig,   un   ar   ôl   y   llall,   - latte,    cappuccino,    macchiato,    mocha,    americano,    flat white,   piccolo   latte   ac   affogato   cyn   cynnig   y   fath   dach   chi wir   eisio   -   espresso   dwbl!   Petasech   chi’n   cael   y   fath   yna   o wasanaeth   yn   eich   siop   goffi   bydd   rhaid   i   chi   sefyll   am oriau cyn i chi gael eich tro a phawb yn ffrwydro. Mae’n   waeth   byth   pan   dach   chi   eisiau   manylion   am westy   achos   mae   gymaint   o   wefannau   eisio   chi   archebu trwyddyn   nhw   neu   eisiau   i   chi   ddarllen   beth   mae   pobl eraill   yn   dweud   am   y   lle.   Mae   gymaint   o   gwmnïau   eisio gwneud   arian   allan   o   bopeth   dach   chi’n   gwneud.   Os   ydw   i wedi   penderfynu   ble   dw   i   eisio   aros   pam   bod   rhaid   i’r perchennog   dalu   comisiwn   i   rywun   arall.   Mae’n   waeth byth pan dach chi’n archebu têc-awê dw i’n siŵr. Erbyn   hyn   mae’r   we   wedi   mynd   yn   rhy   fawr,   wedi stwffio   ei   hun   efo   gormod   o   ‘hangers   on’,   a’r   profiad   o gael rhywbeth mor werthfawr wedi hen ddiflannu. Ar    ben    hyn    i    gyd,    wrth    gwrs,    yw’r    holl    bethau amheus   am   y   we.   Yr   holl   hacio,   sbamio   a   newyddion   ffug trwy’r   amser.   Dw   i’n   cael   ormod   o   negeseuon   sy’n   dweud wrthyf   fod   fy   nghyfri   efo   Apple,   EBay   neu   PayPal   wedi cael   ei   hacio   ac   â   fyddwn   i   mor   garedig   ag   ail   logio   er mwyn   newid   y   cyfrinair.   Mae   llawer   o   rain   yn   edrych   yn argyhoeddedig   heblaw   am   y   ffaith   nad   oes   gen   i   gyfri efo’r cwmnïau yna. Yn    yr    hen    ddyddiau    roedd    drwgweithredwyr    yn torri   mewn   a   dwyn   oddi   wrth   y   banciau   ond   erbyn   hyn maen   nhw’n   gallu   torri   mewn   i’n   cyfrifon   banc   personol ni.   Y   gwahaniaeth   yw   petasai   rywun   yn   dwyn   oddi   wrth eich   banc   does   gennych   chi   ddim   problem   ond   mater hollol wahanol yw hi os yw rywun yn dwyn o’ch cyfri chi. Felly   mae'n   rhaid   i   ni   ddathlu   pen-blwydd   tri   deg   y   we   fyd eang   ond   yn   ein   llwncdestun   ddylen   ni   obeithio   am   we   lai barus a mwy onest yn y tri deg mlynedd nesaf. Geirfa Gwe fyd eang – worldwide web Camau baglog cynnar – early, stumbling steps Band eang – Broadband Pla – plague Yn rhad ac am ddim – free of charge Ffrwydro – to explode Amheus – suspicious Yn argyhoeddedig – convincing Drwgweithredwyr – criminals Llwncdestun – a toast Barus – greedy